تحلیل مؤلفه های چندصدایی در رمان شوق الدرویش. نظریه باختین

  رمان دنیای متنوعی است که بیشتر از دیگر گونه ­های ادبی، ظرفیت تحلیل و تفسیرهای گوناگون دارد و طی سالهای اخیر، نظریه چند صدایی "میخائیل باختین" باب تازه­ای در زمینه تحلیل عمیق­تر متن رمان­ها گشوده است. رمان "شوق الدرویش" اثر نویسنده معاصر سودانی "حمور زیاده" که موفق به دریافت جایزه ادبی نجیب محفوظ در سال 2014 شده از جمله رمان­های برخوردار از مؤلفه­های چند صدایی است. این پژوهش به شیوه تحلیلی-توصیفی و بر اساس نظریه چند صدایی «باختین» این رمان را بررسی نموده است. نتایج به دست آمده از پژوهش نشان می­دهد که اگر چه درونمایه اصلی رمان به ظاهر شرح وقایع سیاسی-اجتماعی سودان در قرن نوزدهم و در دوره قیام «مهدی سودانی» ضد استعمار انگلیس است، اما نویسنده رمان، عشق را با سیاست پیوند زده است. در این رمان، می­توان گفت همه شخصیت­ها، به نوعی درویش و سرسپرده عشقی آسمانی یا زمینی هستند. سه شخصیت اصلی رمان: "بخیت" (برده­ای، دلباخته­ی یک عشق زمینی)، "ثیودورا" (ملبغی مسیحی، دلبسته­ی باورهای دینی­اش) و "حسن الجرفاوی" (مبارزی، شیفته قیام دینی مهدی سودانی) این سه نفر، محور اصلی پیوند میان عشق و سیاست در این رمان هستند. در درون هر سه، شوقی وجود دارد که به زندگی آنها با وجود سختی­هایش، معنا و مفهوم بخشیده است. نویسنده رمان، با به کارگیری مؤلفه­های چند صدایی مانند: «زوایه دیدهای متنوع، خاطره­گویی­های مکرر، جدال با خویش، بینامتنیت با تاریخ و ادبیات، تقابل میان مکاتب ادبی و فرهنگهای مختلف (اسلام، صوفیه، مسیحیت)، استفاده از ضرب المثل­ها و حکایت­ها و سخنان درویشان» تنوع و تنش­های فرهنگی و اجتماعی جامعه سودان در آن برهه تاریخی را به روشنی و با بیانی متنوع متجلی نموده است.

**واژگان کلیدی:**رمان سودان، حمور زیاده، شوق الدرویش، نظریه باختین، چندصدایی